Żyjmy bezpiecznie w zdrowym środowisku 1/2012

— I żaden porzucony śmieć nie może już leżeć spokojnie w lesie. Kiedy tylko gminy wprowadzą nowe systemy zagospodarowania odpadów — każdy z nas ma szansę na niezaśmiecony krajobraz za oknem — przekonuje ministerstwo.

Czekają nas poważne zmiany w systemie wywożenia odpadów. 1 stycznia zaczęła się śmieciowa rewolucja. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach był zwolennikiem zmian, które mają służyć ochronie środowiska. Wprowadzenie obowiązkowej opłaty, zwanej potocznie podatkiem śmieciowym, ma wyeliminować wywożenie śmieci do lasu. Gdy nowe przepisy wejdą w życie, nie będziemy już podpisywać indywidualnych umów z firmą, która odbiera od nas odpady. Dla mieszkańców zrobi to gmina. Firma — jedna dla wszystkich — zostanie wybrana w drodze przetargu.

Proces wdrażania ustawy rozpoczął się 1 stycznia i potrwa maksymalnie 18 miesięcy. O tym, kiedy system zacznie działać, mieszkańcy dowiedzą się w lokalnych Urzędach Gminy. Każdy z nich ma obowiązek przeprowadzić kampanię informującą mieszkańców o nowych zasadach. Ułatwią to m.in. przygotowane przez ministerstwo środowiska wzory plakatów i ulotek. System ma funkcjonować na nowych zasadach od lipca 2013 r. Do tego czasu poszczególne wymogi ustawy będą wdrażane etapami. Dotąd nasz sposób na śmieci odbiegał od rozwiązań europejskich. Teraz zaczynamy nowoczesne zarządzanie odpadami. Od 1 stycznia gminy rozpoczęły przygotowania do zmian, które najpóźniej do połowy 2013 roku będą oznaczać odbiór wszystkich śmieci za jedną stawkę i obowiązkowo niższe rachunki za odpady posegregowane.

W ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach doskonale wpisała się kampania „Zycie po śmieciach" współrealizowana i współfinansowana przez WFOSiGW w Katowicach. Podczas blisko rocznej akcji w regionalnych mediach ukazały się dziesiątki artykułów i programów dotyczących budowania świadomości i odpowiedzialności społecznej za posprzątanie naszych gmin. Nie zabrakło ulicznych happeningów na rzecz nowej ustawy śmieciowej regulującej prawo gminnych samorządów do zarządzania śmieciami, czytelnicy i widzowie uczestniczyli w konkursach, które miały jeden cel: popularyzację dbania o czysty i posprzątany region. Udało się stworzyć jedyną w Polsce interaktywną internetową mapę dzikich wysypisk, dzięki której mieszkańcy mogli wskazywać miejsca, gdzie tworzyły się dzikie wysypiska. Potem do akcji wkraczały dziennikarskie patrole, które kontrolowały i opisywały ich likwidację. Zdaniem Bernarda Błaszczyka, podsekretarza stanu w ministerstwie środowiska kampania „Zycie po śmieciach" przyczyniła się do społecznej mobilizacji mieszkańców regionu zainteresowanych czystymi ulicami i lasami bez śmieci, a bez poparcia społecznego, które wytworzyła, nie byłoby możliwe sprawne przeprowadzenie w Sejmie prac nad nową ustawą śmieciową.

Co oznacza ona dla przeciętnego Kowalskiego? Nie będzie już podpisywał umów z przedsiębiorcami odbierającymi jego śmieci, bo zrobi to za niego gmina. Mieszkańcy będą wnosili do gminy opłaty zgodnie ze stawką wyznaczoną w drodze uchwały, a gmina wybierze przedsiębiorcę, który opróżni śmietniki mieszkańców. Będzie również musiała sprawować nadzór nad dalszym losem odpadów. Jeśli Kowalski będzie selekcjonował odpady, skorzysta nie tylko środowisko, ale i on sam. Powód: za selektywną zbiórkę gmina będzie pobierać niższe opłaty. Ze względu na jednakową stawkę za odbiór odpadów (bez względu na wytworzoną ilość) nie będzie się już opłacało wywozić śmieci do lasu lub podrzucać na posesję sąsiada.

Dzięki nowej ustawie śmieciowej gminy zyskały więc nowe kompetencje i narzędzia do działania. Ponadto, dysponując opłatami za odpady od mieszkańców, zyskają również kapitał na nowe inwestycje. Nowy system umożliwi też gminom możliwość skuteczniejszego ubiegania się o unijne środki na tworzenie instalacji do zagospodarowania odpadów (kompostownie do przetwarzania odpadów mokrych, spalarnie dla aglomeracji i sortownie), których w Polsce brakuje. Będą też mogły tworzyć inwestycje na zasadzie partnerstwa publicz—no—prywatnego.

Nowy sposób na odpady komunalne to metoda, która sprawdziła się z powodzeniem w większości krajów europejskich. Dzięki niemu więcej odpadów z naszych gospodarstw domowych ma trafiać do wtórnego wykorzystania. Gminy mają do półtora roku (do połowy 2013 r.) na wprowadzenie nowego sposobu zarządzania odpadami, wyłonienie firm przewożących odpady w przetargach i poinformowanie mieszkańców o nowym systemie.

520 min zł — tyle Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w Katowicach wydał w ubiegłym roku na dofinansowanie zadań prośrodowiskowych. — To rekordowa kwota w naszej historii i zarazem największa spośród wszystkich wojewódzkich funduszy w kraju — mówi Piotr Biernat, rzecznik prasowy WFOŚiGW w Katowicach. 1 stycznia weszły w życie nowe zasady, kryteria i metody udzielania dofinansowania. Najważniejsza zmiana polega na przyjmowaniu wniosków w wyznaczonych terminach.

Wszystkie terminy oraz katalog obszarów, na które można ubiegać o dofinansowanie, znajdują się na stronie internetowej Funduszu. Wnioski dotyczące innych przedsięwzięć (nie znajdujących się w katalogu) będą przyjmowane przez cały rok. Oczywiście terminy będą umożliwiać ich rozpatrzenie przed rozpoczęciem dofinansowania.

Radzie Nadzorczej Funduszu zależy, aby wybrać wnioski najlepiej przygotowane, najbardziej efektywne oraz te, które przyniosą najwięcej efektów ekologicznych.

Zmieniły się także wysokości częściowego umorzenia pożyczek. W 2012 roku po spełnieniu warunków umożliwiających ubieganie się o umorzenie, pożyczkobiorca może wybrać umorzenie do 40 % wykorzystanej pożyczki. Jest jednak pewien warunek. Tę kwotę musi przeznaczyć na nowe zadanie ekologiczne, zgodne z celami określonymi w ustawie Prawo Ochrony Środowiska. Można również wybrać umorzenie do 20% bez warunku przeznaczenia umorzonej kwoty na nowe zadanie ekologiczne.

Zmieniony został także okres spłaty pożyczki. Nie może on być krótszy niż 3 lata ani dłuższy niż 12 lat od wynikającej z umowy daty zakończenia zadania. Trzeba w to wliczyć okres karencji, czyli czas między uzyskaniem kredytu a terminem wpłacenia pierwszej raty.

Zaktualizowane zostały także kryteria wyboru przedsięwzięć finansowanych ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Od 1 stycznia bieżącego roku obowiązuje nowa lista przedsięwzięć priorytetowych.

Szczegółowe informacje, pełny tekst zasad i kryteriów udzielania dofinansowania ze środków Funduszu znaleźć można na stronie internetowej: www.wfo—sigw.katowice.pl Można się tam również zapoznać z listą przedsięwzięć priorytetowych planowanych do dofinansowania ze środków Funduszu.