Żyjmy bezpiecznie w zdrowym środowisku 1/09

Trudno zatem podać dokładnie, jakie ilości materiałów zawierających azbest znajdują się na terenie powiatu. Urzędnicy sugerują, że mieszkańcy boją się, że będą zmuszeni do usunięcia azbestu na własny koszt, gdy tylko złożą deklarację, że na terenie ich posesji są materiały budowlane zawierające azbest. Obawiają się wysokich kosztów związanych z remontem dachu, dlatego też nie informują, ile niebezpiecznych odpadów wymaga usunięcia.

Brak inwentaryzacji i w konsekwencji programu usuwania azbestu działa na niekorzyść gmin. Skutkuje brakiem możliwości pozyskiwania funduszy na działania związane z demontażem, transportem i utylizacją odpadów zawierających azbest.

Po kataklizmach

Część z niebezpiecznych odpadów została usunięta po kataklizmach, jakie przeszły nad powiatem w 2007. Zniszczenia jakie spowodowały trąba powietrzna i gradobicie były ogromne. Ucierpiało 6 gmin — Kłomnice, Dąbrowa Zielona, Mstów, Mykanów, Przyrów i Rędziny.

W ramach pomocy poszkodowanym gminom Starostwo wystąpiło z wnioskiem do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach o dotację. Zarząd Funduszu zaraz po zdarzeniu udzielił dotacji w wysokości 738 tys. zł, a następnie Rada Nadzorcza WFOSiGW zwiększyła ją do kwoty 914 tys. Uzyskane środki pozwoliły na usunięcie i przekazanie do unieszkodliwienia blisko 700 ton odpadów zawierających azbest. Pochodziły one głównie z uszkodzonych dachów wykonanych z płyt etemitowych.

Kolejna dotacja i podsumowanie

Po wykorzystaniu wcześniej przyznanej kwoty, w sierpniu 2008 roku na wniosek starostwa WFOSiGW udzielił kolejnej dotacji, tym razem w wysokości 1 520 464, 90 zł, gdyż do usunięcia pozostawało jeszcze ponad 1350 ton eternitu.

Do tej pory usunięto i przekazano do unieszkodliwienia ponad 900 ton odpadów niebezpiecznych, pochodzących ze 138 budynków mieszkalnych i 128 budynków gospodarczych — wynika z danych Starostwa.

Czas na usunięcie azbestu i materiałów zawierających azbest mija 31 grudnia 2032.

Azbestem obłożonych jest przynajmniej kilkanaście bloków w Częstochowie. Jeszcze kilka lat temu zaliczał się do nich budynek przy ulicy Tetmajera 14a. Jego mieszkańcy kilka lat starali się, by zarządca — Zakład Gospodarki Mieszkaniowej — przeprowadził demontaż uszkodzonych płyt etemitowych, zawierających pylący azbest. W końcu dzięki staraniom naszej redakcji decyzja w sprawie ich usunięcia zapadła.

O problemach mieszkańców bloku przy ulicy Tetmajera 14a po raz pierwszy pisaliśmy w kwietniu 2004 roku. Budynek ten był wówczas jedynym na osiedlu, obłożonym płytami eternitowymi. O ich usunięcie mieszkańcy walczyli od 7 lat. Mieszkańcy alarmowali, że płyty z miesiąca na miesiąc są w gorszym stanie, są ponadłamywane, kruszą się. Okazało się wówczas, że termin ważności ostatniej oceny ocieplenia przy ulicy Tetmajera minął w 2002 roku. Po naszej interwencji ZGM zlecił przeprowadzenie nowej ekspertyzy. Ta powstała, nadzór budowlany miał do niej jednak sporo zastrzeżeń, przeprowadził wówczas ponowną kontrolę we własnym zakresie. Okazało się, że płyty trzeba usunąć. Tak też się stało pod koniec 2004 roku, wynajęta specjalistyczna firma przeprowadziła ich demontaż. Blok uzyskał nową elewację.

O usuwaniu azbestu i materiałów budowlanych zawierających azbest rozmawiamy z Dorotą Jabłońską z wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta w Częstochowie.

Czy opracowano już program usuwania azbestu dla Częstochowy?

Programu nie posiadamy, gdyż można go opracować dopiero po sporządzeniu pełnego wykazu nieruchomości, na terenie których znajdują się wyroby budowlane zawierające azbest, uzupełnionego o informacje o stanie technicznym tychże wyrobów. Do przeprowadzenia inwentaryzacji przygotowaliśmy się w ubiegłym roku rezerwując w budżecie miasta 95 tys. zł. (inwentaryzacja miała obejmować również źródła grzewcze). Niestety ww. środki okazały się niewystarczające (firmy, które zgłosiły ofert wykonania ww. usługi zaproponowały kwoty znacznie przekraczające posiadane środki). Realizację zadania została odłożona na 2009 r.

Czy właściciele, zarządcy nieruchomości wywiązują się z nałożonego na nich obowiązku poinformowania o obecności materiałów zawierających azbest?

Przyznam, że i z tym jest problem. Bieżący wykaz obejmuje 21 nieruchomości, dla których właściciele wywiązali się z obowiązku dokonania zgłoszenia. Dlatego nasza wiedza na temat tego, na terenie ilu nieruchomości są wykorzystywane wyroby budowlane zawierające azbest jest szczątkowa. Środki prawne, którymi możemy posiłkować się przy egzekucji ww. obowiązku (kara grzywny), wymagają orzekania na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W celu uświadomienia mieszkańcom „problemu" związanego z ewidencją ww. odpadów przygotowano broszurę edukacyjną, której jedną z założonych ról jest przypomnienie o obowiązku sporządzenia i dostarczenia do tutejszego Urzędu informacji o wykorzystywanych wyrobach zawierających azbest i ich stanie technicznym.

Kiedy program powstanie?

Po zebraniu danych od mieszkańców oraz ewentualnej dodatkowej (uzupełniającej) inwentaryzacji ww. wyrobów przeprowadzonej na zlecenie Urzędu będzie możliwe sporządzenie programu usuwania azbestu z uwzględnieniem kolejności potrzeb oraz zgody właścicieli.

Jak wygląda zatem program usuwania innych odpadów niebezpiecznych na terenie Częstochowy?

W "Planie Gospodarki Odpadami dla Miasta Częstochowy na lata 2004-2015" określono sposób postępowania z ww. odpadami. Pozbywanie się odpadów (zgodnie z przepisami) należy do obowiązków wytwórców odpadów, a w przypadku odpadów komunalnych jest to obowiązek właścicieli (zarządców) nieruchomości. Właściciel nieruchomości zawierając umowę na odbiór odpadów mieszanych powinien także uregulować odbiór odpadów niebezpiecznych a także innych odpadów selektywnie zbieranych (np. odpadów wielkogabarytowych, budowlanych, opakowaniowych, sprzętu elektrycznego i elektronicznego). W naszym mieście (od jesieni 2005 r.) w ramach akcji „Czysta Częstochowa" Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. (właścicielem jest gmina Częstochowa) zajmuje się odbiorem niebezpiecznych odpadów wytworzonych w strumieniu odpadów komunalnych. Co roku w ramach „objazdowej zbiórki" są przyjmowane do „mobilnego punktu" odpady takie jak np.: zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie, opakowania po lakierach i farbach, różne chemikalia, świetlówki, przeter- minowane lekarstwa itp. Co roku ustala się harmonogram i trasy przejazdu mobilnego punktu. Ww. informacje są przekazywane mieszkańcom poprzez ulotki oraz są wyświetlane na stronach internetowych Urzędu oraz Przedsiębiorstwa. Akcja zazwyczaj trwa od marca do października (ze względu na warunki atmosferyczne wyłącza się pozostałe miesiące).

Usunięcie materiałów budowlanych zawierających azbest może być dofinansowane przez miasto.

Dorota Jabłońska: Co roku Rada Miasta uchwala regulamin dofinansowania. W poprzednich latach do kosztów inwestycji związanych z usuwaniem azbestu dopłacaliśmy 50 % wartości wykonanej usługi, jednak nie więcej niż 1 tys. zł.

Warunkiem ubiegania się osób fizycznych o dofinansowanie jest posiadanie tytułu prawnego do działki lub budynku na terenie Gminy Częstochowa z zastrzeżeniem, że nieruchomość nie jest wykorzystywana na cele działalności gospodarczej.

Następnie należy się zgłosić do Urzędu Miasta, aby uzyskać informację o firmach uprawnionych do usuwania azbestu na naszym terenie.

Po przeprowadzonej inwestycji należy dostarczyć wniosek o dofinansowanie (jego formularz dostępny jest w Urzędzie Miasta), rachunki za całość wykonanej usługi, dokumenty potwierdzające tytuł prawny do terenu.

Dodać trzeba, że we wniosku znajduje się także oświadczenie przedsiębiorstwa, że usługa została wykonana zgodnie z przepisami oraz oświadczenie osoby fizycznej, że daje uprawnienia do przeprowadzenia kontroli przez specjalną komisję w ciągu 5 lat od złożenia wniosku.

Dodatkowo wyjaśniam, iż zgodnie z przepisami to właściciele nieruchomości, na terenie których znajdują się wyroby zawierające azbest są zobowiązani do ponoszenia kosztów zabezpieczenia oraz w dalszej kolejności usuwania tych wyrobów. Opracowanie „Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest" oraz współpraca z mieszkańcami miasta w zakresie tworzenia harmonogramu usuwania ww. wyrobów to warunek konieczny stanowiący podstawę do ubiegania się przez gminę o uzyskanie pożyczek na dofinansowanie usuwania ww. wyrobów np. z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz innych funduszy pomocowych. Dlatego przypomnienie wszystkim posiadaczom wyrobów zawierających azbest o ich obowiązku zgłaszania do prezydenta informacji o tych wyrobach jest tak ważne.

Poszukując firmy, która mogłaby przeprowadzić usunięcie azbestu zawsze trzeba się upewnić, czy dana firma ma wszelkie uprawnienia do przeprowadzenia tego typu prac. Warto również sprawdzić, czy firma nie tylko usunie stare pokrycie dachowe, ale również założy nowe. Może się bowiem okazać, że korzystniejsze cenowo będzie wynajęcie jednej firmy, która szybko i sprawnie przeprowadzi działania związane z wymianą pokrycia dachu. Wybierając przedsiębiorstwo, trzeba zwrócić również uwagę czy usunie odpady z posesji i przekaże je do utylizacji.

Roman Kulik, prezes firmy "Caro" zwraca uwagę, że koszt usunięcia azbestu to zaledwie 1/10 wymiany pokrycia dachu. — W naszej firmie cena demontażu 1 m kw. pokrycia dachu wynosi 15 zł, w tym zawarta jest także cena transportu i utylizacja — mówi. — Trzeba jednak pamiętać, że wiele osób nie stać na położenie nowego pokrycia, a co się z tym wiąże wykonanie remontu więźby dachowej i remontu komina. Problem dotyczy głównie osób mieszkających na wsiach, których dochód jest bardzo niski. Nie należy się zatem spodziewać, że wywiążą się one z obowiązku usunięcia eternitu. Rozwiązaniem może być wprowadzenie dofinansowań nie tylko na usunięcie materiałów zawierających azbest, ale także na położenie nowego pokrycia dachu — mówi prezes.

Roman Kulik podkreśla również, że nie zawsze opłaca się zatrudnić tańszą firmę, gdyż tańsza może okazać się tylko z pozoru, a jakość wykonywanych przez nią usług pozostawi wiele do życzenia. — Zdarzają się przypadki wywożenia odpadów do lasu lub pozostawiania ich na placu zleceniodawcy. Na rynku pojawiają się firmy, które nie w są w stanie zapewnić odpowiedniego transportu tego typu odpadów, ładując je np. do samochodów osobowych — wylicza prezes „Caro".

40 tysięcy ulotek trafi do mieszkańców Częstochowy. Będą zawierać informację o zagrożeniu azbestem i obowiązku inwentaryzacji jaki — zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej — spoczywa na osobach fizycznych. Ulotki będą wręczane przez gońców Urzędu Miasta wraz z informacją o podatku od nieruchomości.

Na ulotkach znajdują się wszelkie niezbędne informacje dotyczące procedur związanych z usuwaniem wyrobów zawierających azbest oraz wzory formularzy do przekazania informacji o wyrobach zawierających azbest i miejscu ich wykorzystania lub informacji o wyrobach zawierających azbest, których wykorzystanie zostało zakończone.